Zanieczyszczenie światłem. Źródła, obserwacje, skutki.
Redakcja: Andrzej Z. Kotarba
Wydawca: Centrum Badań Kosmicznych PAN, Warszaw, 2019.
ISBN: 978-83-89439-01-7 (druk), 978-83-89439-03-1 (online)
Opis publikacji
Książka dostępna online, za darmo (open access): http://noc.edu.pl/
Naprzemiennie występujące warunki dnia (światła) i nocy (mroku) są środowiskiem, w którym ziemskie życie ewoluuje od miliardów lat. Cykliczne pojawianie się i zanik światła słonecznego (rytm dobowy) to najważniejszy sygnał regulujący zegar biologiczny roślin i zwierząt. Sygnał ten został jednak zakłócony. Ciemność stała jest dzisiaj towarem deficytowym, który podlega ochronie i o przywrócenie którego walczą naukowcy na całym świecie.
Opanowanie i doskonalenie przez ludzkość technik produkcji światła zmieniło proporcje między dniem a nocą. Wprowadzenie do środowiska nienaturalnego bodźca świetlnego nie pozostało bez wpływu na florę i faunę. Zaburzony został naturalny rytm dobowy organizmów, co znalazło odbicie w zmianie wrodzonych wzorców reprodukcji, pozyskiwania pożywienia, rozwoju, migracji.
Nocne światło nie jest też obojętne dla organizmu ludzkiego: problemy z zasypianiem, zaburzenia snu, problemy psychiczne (w tym mania i depresja), zaburzenia metabolizmu prowadzące do nadwagi – to tylko niektóre przykłady negatywnych skutków ekspozycji na światło nocą.
Udokumentowane naukowo przykłady negatywnego oddziaływania antropogenicznego światła na środowisko i ludzi doprowadziły do wprowadzenia pojęcia zanieczyszczenia światłem. Jak podkreślają ekolodzy, niekontrolowana nocna emisja światła jest współcześnie najdynamiczniej rozprzestrzeniającą się formą zanieczyszczenia.
Monitoring zanieczyszczenia światłem, jak i zwalczanie problemu niepożądanego światła nocą wymagają działań interdyscyplinarnych. W takim duchu organizowane są Ogólnopolskie Konferencje na temat Zanieczyszczenia Światłem. Piąta edycja odbyła się w Warszawie, w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk, w 2017 roku.
Teksty zawarte w publikacji „Zanieczyszczenie światłem. Źródła, obserwacje, skutki” stanowią wybór referatów z tego wydarzenia. Dobór treści pozwoli Czytelnikom poznać bliżej problem zanieczyszczenia światłem jako czynnika istotnie zaburzającego funkcjonowanie środowiska i człowieka.
